Ons het reeds in ‘n vorige inskrywing gesels oor die keuse van ‘n versorgingsoord vir geliefdes met Alzheimersiekte.

Vandag wil ek graag fokus op tuisversorging – met die hulp van ‘n opgeleide versorger. My ervaring is dat al hoe meer families hierdie opsie oorweeg en ek deel graag my ervaring en voorstelle.

Ek glo dat enige betroubare persoon (met ‘n rustige geaardheid en ‘n sin vir humor!) genoegsame hulp kan wees gedurende die eerste twee fases van Alzheimersiekte.

Ons tuinier het my vir ‘n paar jaar bygestaan met my man se versorging en sy hulp was van onskatbare waarde. Hy kon die ophelp en saamstap so maklik doen, terwyl ek nie altyd die fisiese krag gehad het nie. Daar was vir jare ‘n goeie verhouding tussen die twee mans en ek sal nooit die geduld en hulpvaardigheid van hierdie besondere man vergeet nie. Selfs wanneer hy ‘n geswets en fisiese weerstand moes hanteer, het hy rustig en kalm gebly. Ek kon, op die dae wanneer hy kom werk het, minder waaksaam wees en my siel ‘n ruskans gee. Die wete dat daar nog ‘n paar oë was wat kon dophou, sou my man skielik besluit het om weg te loop, en ‘n ekstra paar ore wat kon luister na geluide wat buite die grense van normaal was, was gerusstellend.

Ai, en as my liewe man die dag besluit het om elke halfuur op Sias (skuilnaam) af te stap en hom hartlik met die hand te groet en nader te nooi vir n koppie koffie, het die humor daarvan ons dag lig en warm gemaak.

‘n Vriend, wie se vrou nou byna by die einde van die tweede fase is, maak steeds gebruik van sy huishulp van baie jare. Met ‘n bietjie opleiding het haar rol nou verskuif van huishulp tot versorger. Weereens is daar ‘n gemaklikheid tussen die twee vroue, omdat hulle mekaar reeds vir jare ken en ‘n goeie verhouding het. Die voordeel van so ‘n reëling is dat daar wedersydse vertroue is en die bekendheid tussen pasiënt en versorger lei tot ‘n ontspanne atmosfeer.

En dan, wanneer die pasiënt bedlêend word, breek die tyd vir intensiewe liggaamlike versorging aan. Die pasiënt het nou verpleegsorg nodig om seker te maak dat druksere nie onstaan nie en verskillende spesiale behoeftes, soos die verwydering van oortollige slym in die lugweë, korrek hanteer word.

Dit is waarskynlik werkbaar en voldoende om vir ‘n tydperk twee keer per dag ‘n opgeleide persoon te kry wat kan help met take wat gespesialiseerde sorg vereis. Op hierdie stadium is dit gerieflik om in ‘n aftree-oord te woon waar ‘n siekeboeg hierdie hulp kan bied.

Later, as voltydse spesiale sorg nodig word, is twee versorgers wat mekaar kan aflos die beste oplossing, sodat daar dag en nag hulp kan wees.  In sommige gevalle, veral as die pasiënt goed slaap gedurende die nag, kan hulp bedags dalk voldoende wees.

Ek beveel gewoonlik aan dat families hul naaste versorgingseenheid kontak om te hoor of so ‘n diens gebied kan word. ‘n Kontrak met ‘n versorgingseenheid wat opgeleide personeel beskikbaar stel vir tuisversorging neem die spanning weg van familielede, wat dan nie al die reëlings self hoef te tref nie. Dit is waarskynlik ‘n duurder opsie, maar makliker.

Soos ek in my boek in die hoofstuk oor “Raad aan die Versorger” geskryf het, is betroubaarheid die heel belangrikste eienskap waaraan ‘n versorger moet voldoen.

Ek het na vele onderhoude en navrae eindelik op ‘n versorger besluit.  Maar my ontnugtering was groot toe ek ‘n netjiese inskrywing op die inname kaart opgelet het nadat ek vir ‘n kwartier uit die huis was: “die pasiënt het 200 ml. tee gedrink”. Die ketel was nog net so met koue water gevul soos toe ek by die deur uit is en daar was geen teken van ‘n teesakkie of dat daar tee gemaak is nie.

Dit is dus van die grootste belang om baie goed toesig te hou. As so ‘n onbetroubaarheid kop uitsteek is daar net een opsie: beëindig onmiddellik die versorger se diens en hervat die soektog. Dit mag moeilik wees, maar dit is nodig!

‘n Goeie kontrak is nodig om die verhouding, regte en verwagtinge van alle kante af haalbaar te maak. Die opskort van dienste met onmiddellike effek moet aangespreek word, sodat jy die opsie kan uitoefen as dit nodig sou wees. Jou geliefde is kosbaar en weerloos en sy/haar liggaamlike en emosionele veiligheid is nie onderhandelbaar nie.

Kontak gerus ‘n instansie wat versorgers oplei vir ‘n voorbeeld van ‘n kontrak en ‘n lys van pligte vir versorgers. En oorweeg dit gerus om iemand deur ‘n opleidingskool te huur. Dit is waarskynlik ‘n redelike veilige opsie.

‘n Alzheimerondersteuningsgroep in jou omgewing dra dalk ook kennis van betroubare versorgers wat op ‘n vryskutbasis werk en goeie ondervinding het. Op hierdie manier kan jy ook verwysings kry van vorige werkgewers wat kan help met die keuse.

Dit gebeur soms dat die versorger en pasiënt net nie oor die weg kan kom nie, al is dit ‘n bekwame en vriendelike versorger. In so ‘n geval is dit maar net die menslike element wat in ag geneem moet word. Persoonlikhede is soms net nie versoenbaar nie en mense voel bloot onaangetrokke tot mekaar. Dit is belangrike faktor en moet ernstige opgeneem word. Om te besluit dat Ouma sommer net moeilik is, of Pa net onredelik, is nie die regte manier om na die situasie te kyk nie.  Die keuse van ‘n versorger is een van die belangrikste besluite wat jy op die Alzheimerpad moet neem en ‘n positiewe verhouding tussen versorger en pasiënt is van onskatbare waarde. My raad is om ‘n proeftydperk in te stel en moontlik verskeie versorgers te probeer voordat die finale keuse gemaak word.

As die pasiënt reeds so ver gevorder is dat hy of sy nie meer kan praat nie, is dit belangrik om na lyftaal op te let. Wanneer die pasiënt vreesgeluide maak, wegbeur of terug steier wanneer die versorger nader kom, moet dit baie ernstig opgeneem word. Dit is vir ons almal van die grootste belang dat ons geliefdes veilig en geborge voel wanneer hulle alleen in die sorg van hul versorger is.

Hou aan met soek totdat jy die regte persoon kry. Daar is vele liewe en betroubare mense wat die moeilike taak van versorging daagliks met liefde en empatie verrig.

Volgende maand kyk ons na die situasie deur die oë van die versorger en na maniere waarop ons hierdie onbaatsugtige mense kan ondersteun. Hulle doen ‘n veeleisende werk en verdien ons begrip, respek en liefde.